„Góry Słonne”, Bieszczady to najdziksze miejsce w Polsce.

Salt mountains in the Eastern Carpathians.jpgGóry Słonne” to najdziksze miejsce w Polsce. Kiedyś taką opinię miały Bieszczady ale zalew turystów spowodował, że trudno tam znaleźć spokojne miejsce. Góry Słonne są tak dzikie, że większość ludzi i turystów nawet nie wie o ich istnieniu. A są warte poznania – dziewicze lasy, dzikie zwierzęta, opuszczone wsie i tubylcy, którzy nigdy nie widzieli turysty. Piękne, rusztowo uformowane grzbiety górskie ułożone z północnego zachodu na południowy wschód poprzecinane są siecią rzek i potoków będących dopływami Sanu i Wiaru. Przez południowo-wschodnią część Parku przechodzi granica działu wód, oddzielającego zlewiska Bałtyku i Morza Czarnego. Do Morza Czarnego wody zbiera Strwiąż (dopływ Dniestru).Pogórza i grzbiety górskie w ¾ są porośnięte lasami. Spośród nich wyłaniają się pola uprawne, łąki i pastwiska, na których tubylcy wypasają owce i kozy, rzadziej bydło. Część dolin Parku jest niezamieszkała – rosną tu tylko stare drzewa owocowe pozostałe po dawnych wsiach wysiedlonych w czasie akcji „Wisła”. Góry Słonne jawią się jako kraina „dzikich lasów”, opustoszałych wiosek i bogatej historii. Jednak ślady wspaniałej przeszłości obecnie spotyka się tylko w postaci zabytków historyczno-kulturowych. Niektóre z miejscowości rozwijały się znakomicie już w średniowieczu, czego dowodem są liczne grodziska np.: w Olszanicy, Tyrawie Wołoskiej i Tyrawie Solnej. Z nowszej historii wśród naturalnego krajobrazu przebijają się zabytki miejskiej przeszłości Mrzygłodu, dwór z pięknym parkiem w Załużu oraz pałac i park wieku w Olszanicy.
Góry są od południa ograniczone Kotliną Sanocką i Zagórską, a następnie ogranicza je dolina Sanu po Lesko i dalej, od masywu Czulni szeroka przełęcz, którą idzie droga nr84. Od zachodu przełomem Sanu pomiędzy Trepczą a Mrzygłodem. Od północy oddziela się od Pogórza Przemyskiego wyraźnym obniżeniem doliny Tyrawki i Borsukowca, natomiast od wschodu oddziela się od masywu Magury Wańkowej przełomem Olszanki/Wańkówki. Nazwa tych gór pochodzi od słonych źródeł wypływających z ich wnętrza, znanych i wykorzystywanych od stuleci przez okoliczną ludność oraz opisanych po raz pierwszy w dziele „O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski” Stanisława Staszica.
Morfologicznie można podzielić je na trzy części. Północna, wyższa („grzbiet główny”), ciągnąca się długim prostym, nieprzerwanym, praktycznie płaskim wałem o długości ok. 20km od doliny Sanu w okolicach Dębnej po przełomowy odcinek Wańkówki między Wańkową a Olszanicą, w tej części znajdują się najwyższe, słabo wyodrębnione kulminacje kolejno od zachodu: Moczarki (572 m n.p.m.), Słonny (668 m n.p.m.), Słonna (639 m n.p.m.), Przysłup (658 m n.p.m.), Kamionka (631 m n.p.m.). Południowo-zachodnia część ( nazywana Pasmem Olchowieckim) o nieco innym charakterze, składająca się z kilku wyraźnie oddzielonych masywów, silnie rozczłonkowanych, składających się z plątaniny pasm bocznych i dolinek: od zachodu Orli Kamień (518 m n.p.m.), Granicka (575 m n.p.m.), Paproć (503 m n.p.m.). Poszczególne grupy oddzielone od siebie dolinami potoków Liszniańskiego, Olchowieckiego i Wujskiego. W szczytowych partiach Grupy Orlego Kamienia i Granickiej piaskowcowe skałki ostańcowe. Trzecią część stanowi obszar na wschód od Góry Sobień i południe od pasma głównego, obejmuje teren wiosek Manasterzec, Bezmiechowa, Rudenka, o charakterze raczej wyżynnym, skomplikowanym układem dolinek, wysokościami bezwzględnymi poniżej 500 m n.p.m. i pokryte mozaiką pól, łąk, lasów i terenów zabudowanych.
W okresie lęgowym obszar zasiedla kilka par orła przedniego, 40-60 par puszczyka uralskiego, około 40 par orlika krzykliwego, oraz bocian czarny, bocian biały, bielik, gadożer, orlik grubodzioby, orzełek włochaty, rybołów, jarząbek. Większe zwierzęta drapieżne reprezentują takie gatunki jak, niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra.
Na południowych stokach grupy Orlego Kamienia zlokalizowane jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, wykorzystujące ukształtowanie terenu do odtworzenia wyglądu naturalnego otoczenia budownictwa Pogórzan, Łemków i Bojków.

Najbardziej znanym i uczęszczanym przez turystów jest rezerwat „Góra Sobień” chroniący karpackie zbiorowiska roślinne, endemiczne bezkręgowce oraz ruiny zamku. Ścieżka dydaktyczna, której początek znajduje się na Górze Sobień wprowadza zwiedzających zagadnienia z zakresu gospodarki leśnej oraz prowadzi przez przepiękne i urokliwe miejsca Gór Słonnych. Słone źródła wypływające ze stoków gór od stuleci wykorzystywane były przez miejscową ludność do pozyskania soli. Żupy solne w Tyrawie Solnej istniały według źródeł już w XV w. Dziś źródła wód w Parku Krajobrazowym Gór Słonnych zawierające cenne minerały tworzą barwne wycieki w pobliżu potoków, trafić do nich najłatwiej jest idąc ścieżkami wydeptanymi przez mieszkańców okolicznych miejscowości oraz zwierzęta leśne jak sarny, dziki i jelenie. Tylko w rezerwacie Na Opalonym znajduje naliczono 78 potoków toczących słonawą wodę. Zachowały się i pamiątki po „paleniu soli” nie tylko w postacie nazw. W Tyrawie Solnej do tej pory widoczne są historyczne studnie solne.

Jureczkowa- park podworski Korwinów z XIX w. z cennym starym drzewostanem. Wraz z bogatą florą zaliczany jest do cenniejszych ogrodów podworskich w Karpatach Wschodnich. Znajduje się ona przy drodze Przemyśl-Ustrzyki Dolne w miejscu zwanym Dworze. Jest króciutka, ma tylko 8 przystanków, jej przejście zajmuje tylko kilka minut, ale warto tu się zatrzymać. Na ośmiu tablicach przystankowych rozmieszczonych na trasie ścieżki opisana jest biologia drzew oraz związane z nimi legendy i wierzenia.

Osobliwością Gór Słonnych prócz słonych wód, ropy naftowej i cennego surowca drzewnego są także odkrywki fliszu karpackiego rozrzucone po całym terenie. Prawie każdy wierzchołek wznoszący się ponad 500 m n.p.m. posiada swoją własną skałę o różnych kształtach i niejednokrotnie ciekawej historii. Przykładem jest Orli Kamień (546 m n.p.m.) pomnik przyrody, leżący na czerwonym szlaku łączącym Sanok i Przemyśl. Prócz ciekawej rzeźby i legendy o gnieżdżących się w tym miejscu orłach jest wspaniałym punktem widokowym.

Szlak czerwony prowadzący z Sanoka do Przemyśla na terenie Gór Słonnych wiedzie głównym grzbietem pozwalając zdobyć najwyższe wzniesienia jak: Słonna (638 m n.p.m.), Przysłup (658 m n.p.m.), Słonny (668 m n.p.m.) oraz podziwiać pomnik przyrody Orli Kamień (518 m n.p.m.) i Orle Skały – skalny taras widokowy z którego roztacza się wspaniały widok dolinę Sanu i miasto Sanok. Szlak Ikon Doliny Sanu pozwala turystom zwiedzić zabytkowe cerkwie w miejscowościach: Sanok, Międzybrodzie, Tyrawa Solna, Hłomcza, Łodzina, Ulucz, Dobra , Siemuszowa, Hołuczków i Olchowce. Przecinające Góry Słonne „Serpentyny” na trasie Sanok – Przemyśl to 15 klasycznych serpentyn oraz taras widokowy z którego rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki na przyległe Karpackie Pogórza, Bieszczady, Beskid Niski oraz przy dobrej widoczności także Tatry.

Szlaki turystyczne Gór Słonnych

Jest tu sporo całkiem dobrze poprowadzonych szlaków. Gorzej jest w praktyce, ponieważ ich przebieg a na mapach jest źle oznaczony, na znakach w terenie też nie do końca można polegać.

szlaki piesze
-czerwony- Przemyśl – Wapielnia – Brylince – Kopysno – Lodzinka – Bircza – Leszczawa Górna – Roztoka -Rakowa – Słonny (667 m) – Liszna – Orli Kamień (554 m) – Sanok (76 km)
- niebieski- Dynów – Piątkowa – Sufczyna – Olszany – Krasiczyn – Dybawka – Kruhel Wielki – Huwniki – Kalwaria Pacławska – Suchy Obycz (617 m) – Arłamów – Wojtkówka – Kamienna Laworta (768 m) – Ustrzyki Dolne. (107 km)
- zielony- (łącznikowy) Załuż PKP – Góry Słonne – Przysłup (658 m). (4 km)
-żółty- (łącznikowy) Lesko – Jankowce – Czarny Dział – Bezmiechowa – Góry Słonne (14 km).
-żółty- Sanok – Olchowce – Orli Kamień (554 m). (5 km)

szlaki „spacerowe”

-żółty- Szlak spacerowy Lesko – Jankowce – Czarny Dział – Bezmiechowa Górna – Słonne Góry (szybowisko) – Słonne Góry
- niebieski- „Szlak ikon” (70 km) Sanok – Międzybrodzie – Tyrawa Solna – Mrzygłód – Hłomcza – Łodzina – Ulucz – Dobra Szlachecka – Siemuszowa – Hołuczków – Wujskie – Sanok – Olchowce. Szlak łączy wszystkie najcenniejsze obiekty sakralne w tej części Gór Słonnych. W wielu miejscach urzeknie cię niepowtarzalny urok krajobrazu i zadziwią rozległe panoramy z kilku odsłoniętych stoków górskich. Nie daj się tylko zwieść nazwie – mimo że to szlak „spacerowy” należy zabrać dobre buty i przygotować się na spory wysiłek.
-niebieski- Ścieżka dendrologiczno – edukacyjna „Drzewa parku podworskiego w Jureczkowej”
- zielony- Ścieżka przyrodniczo – edukacyjna „Sobień”
- czerwony- Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna w rez. „Polanki” w Bykowcach.

Obrazek: Salt mountains in the Eastern Carpathians” autorstwa PalkinPraca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

wyślij do:
  • Facebook
  • Blip
  • Blogger.com
  • co-robie
  • Diigo
  • Flaker
  • Forumowisko
  • Gadu-Gadu Live
  • Grono.net
  • Gwar
  • Kciuk.pl
  • PDF
  • Ping.fm
  • Posterous
  • Spis
  • Twitter
  • Wykop
  • Śledzik
  • Linkologia
  • Pinger
  • StumbleUpon
  • Sfora

Podobne atrykuły:

  1. Bieszczady, Bukowe Berdo, zachwycające zwłaszcza jesienią.
  2. Bieszczady. Połonina Wetlińska – jedna z najpiękniejszych tras w Bieszczadach.
  3. Ścieżka przyrodnicza „Jodła” (Suche Rzeki – Smerek), Bieszczady.
  4. Wołosate, Bieszczady – osada położona u podnóża Tarnicy.
  5. Bieszczady, Ścieżka przyrodnicza – W krainie myszołowa, Park Krajobrazowy Doliny Sanu.

agro.travel.pl w sieci