Kamienice pod św. Mikołajem i Krzysztofem w Kazimierzu Dolnym stanowią przykład późnorenesansowej (manierystycznej) architektury.

Kazimierz Dolny (kamienica pod sw Mikolajem i Krzysztofem) Słynne kamienice braci Przybyłów, kazimierskich kupców działających w szczytowym okresie eksportu polskiego zboża na zachód, stoją przy Rynku. Cudem ocalałe aż do naszych czasów. Kamienice powstały w XVII wieku. Ich właścicielami byli bracia Mikołaj i Krzysztof Przybyłowie, którzy przyozdobili je wizerunkami swoich świętych patronów (stąd nazwy). Kamienice są dowodem XVI i XVII wiecznego rozwoju miasta i bogactwa jego kupców. Przybyłowie bogacili się na kupiectwie od końca XVI wieku. Kolejne pokolenia, coraz bogatsze, wydawały pieniądze także na sztukę i podnoszenie prestiżu rodu.

Na fasadach można rozpoznać wpływy włoskie i niederlandzkie, ale mocno „spolszczone” przez miejscowych budowniczych i rzemieślników, a może nawet nie tyle spolszczone ile ludowe, swojskie. Postać Chrystusa Frasobliwego z fasady kamienicy „Pod Krzysztofem” przypomina rzeźby z przydrożnych kapliczek. Taka mieszanka stylów jest fotografią gustu lokalnego środowiska tamtego czasu. Fasady przyozdobione są bogatą dekoracją wykonaną w technice stiuku z motywami sakralnymi, mitologicznymi a także ornamentami roślinnymi i zwierzęcymi. Tutaj mieszają się chrześcijaństwo i mitologia, średniowieczne fantazje i renesansowe groteski. Całość fasad wieńczą okazałe późnorenesansowe attyki. Obie kamienice mają identyczny układ fasad: przyziemie z podcieniem o trzech arkadach, piętro trzyokienne o dwóch oknach bliźniaczych i trzecim odrzuconym z fantazją na bok kazimierskim zwyczajem; nad tym – attyką. Fasady te, związane ze sobą wspólnym podcieniem arkadowym oraz tworzącymi jedna linię gzymsami, koronującymi i oddzielającymi kondygnacje attyk, należą do najoryginalniejszych w Polsce. Brak tu m.in. całkowicie podstawowej cechy klasycznej: umiaru. Najbardziej uderzające właściwości tych domów, to przede wszystkim potworna wysokość attyk, a właściwie – ich koronek, czyli grzebieni, urągająca wszelkiemu poczuciu proporcji. Całość fasad wieńczą okazałe późnorenesansowe attyki. Tak obfite dekorowanie fasad nie było w owych czasach wyjątkiem – jeżeli chodzi o kamienice, to przykładów mógłby dostarczyć m.in. Toruń, ale nigdzie nie spotykamy podobnie bujnej, a zarazem naiwnej fantazji w tym zdobieniu. Dodajmy, że kamienice te były polichromowane, jak świadczą widoczne do dzisiaj ślady; legenda miejscowa głosi, że były nawet częściowo złocone, co nie wydaje się bynajmniej niemożliwością. Kamienice zostały nazwane na cześć patronów fundatorów: ta po lewej nosi imię świętego Mikołaja, a ta po prawej – świętego Krzysztofa. Obydwie prezentują manierystyczny styl w wydaniu ludowym. Rzeźbione postacie wyglądają, jakby zeszły ze stron komiksów, a ich wzajemne proporcje nie mają nic wspólnego z rzeczywistością. Niemniej stanowią niezbity dowód zamożności miasta i są jednymi z najpiękniejszych zabytków architektury w Polsce. Naiwność programu ikonograficznego budowli ufundowanych przez Przybyłów widać wyraźniej na tle kamienicy Celejowskiej, usytuowanej trochę z boku, przy ulicy Senatorskiej. Tu również zastosowano boniowanie, niebotyczną attykę i efekt horror vacui, ale całość jest stonowana i wysmakowana. Artysta, który zaprojektował budynek, miał z pewnością lepszy gust niż twórcy kamienic braci kupców, ale też i mniejszą fantazję.

Kazimierz Dolny bywa nazywany perłą architektury renesansowej, ale jest to określenie mylące. Kazimierskie zabytki, przypominające piętrowy tort z kremem i z grubą warstwą lukru, nijak się mają do powściągliwych form wawelskiego dziedzińca czy renesansowych ratuszy. Króluje tu bowiem manieryzm uznawany obecnie za samodzielny kierunek w sztuce.

Obrazek: Kazimierz Dolny (kamienica pod sw Mikolajem i Krzysztofem) 01„. Licencja: CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

wyślij do:
  • Facebook
  • Blip
  • Blogger.com
  • co-robie
  • Diigo
  • Flaker
  • Forumowisko
  • Gadu-Gadu Live
  • Grono.net
  • Gwar
  • Kciuk.pl
  • PDF
  • Ping.fm
  • Posterous
  • Spis
  • Twitter
  • Wykop
  • Śledzik
  • Linkologia
  • Pinger
  • StumbleUpon
  • Sfora

Podobne atrykuły:

  1. Kościół Wang Karpacz. Świątynia stanowi doskonały dowód przenikania symboli pogańskich do chrześcijaństwa, cała jego ornamentyka nawiązuje do tajemniczej i fascynującej kultury Wikingów.
  2. Szlak Architektury Drewnianej. Greckokatolicka Cerkiew Opieki Bogurodzicy NMP w Owczarach
  3. Szlak Architektury Drewnianej W Małopolsce i Podkarpaciu. Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Haczowie
  4. Szlak architektury drewnianej. Kościół pw. św. Leonarda w Lipnicy Murowanej odznacza się surowym, prostym, ale pięknym wnętrzem gotyku.
  5. Szlak Architektury Drewnianej. Cerkiew łemkowska św. Jakuba w Powroźniku w Beskidzie Sądeckim, jest najstarszą cerkwią drewnianą w polskiej części Karpat.

agro.travel.pl w sieci