Lutowiska są prawdziwą bramą w Bieszczady i na bieszczadzkie połoniny, a także do astroturystyki.

Lutowiska - dawny budynek WOP (02).jpgLutowiska to wieś leżąca na trasie dużej obwodnicy bieszczadzkiej. Położenie geograficzne: Góry Sanocko-Turczańskie. Jadąc od Czarnej, przy dojeździe do Lutowisk otwiera nam się ogromna przestrzeń. Przy dobrej widoczności widać najwyższe partie Bieszczadów, a w dole u stóp Berda i pasma Otrytu rozłożyła się siedziba największej gminy w Polsce o najmniejszym zaludnieniu. Zjeżdżając w dół do Lutowisk, widzimy pięknie odnowiony neogotycki kościół z początku XX wieku. Znajduje się tu punkt widokowy, na którym warto się na chwile zatrzymać. Nazwa miejscowości wykazywała w przeszłości znaczne wahania językowe. Najstarszą jej znaną formą są Letowiszcza (Lethawyszcza 1484, Lyetowyszcza 1515), później Letowiszcze (Letovysce 1494), Latowiszcze (1649), Litowiska (1589) i Litowisko (1678). Dzisiejsza postać nazwy pojawia się dopiero w zapisie z 1828 r. Nazwa pochodzi z jęz. ukraińskiego (l’itowyszcze – „miejsce wypędzania i wypasu bydła w lesie”). Inna wersja mówi o ty, że pochodzi ona od ludwisarzy, którzy wyrabiali tu dzwony. Osada powstała w X w. Miejscowość została lokowana na prawie wołoskim w dobrach Kmitów na gruntach wsi Żurawin. Wieś położona była na skrzyżowaniu uczęszczanych szlaków handlowych: z Sanoka ku Przełęczy Tucholskiej i Siedmiogrodowi oraz z Przemyśla przez przełącz Beskid lub Użocką ku Użhorodowi. Na wschód prowadził też lokalny szlak przez Turkę do Drohobycza. W latach 1939-1941 Lutowiska na mocy rozbiorowego paktu przedwojennego Niemców ze Związkiem Radzieckim z 23 sierpnia 1939 r., należały do ZSRR. Sowieci masowo przeprowadzali rabunek mienia bogatych Żydów i Polaków. W czerwcu 1942 r. Johann Bakcer i Arnold Doppke gestapowcy, którzy przybyli z Ustrzyk Dolnych, rozstrzelali ok. 650 miejscowych Żydów, Polaków i 30 Romów. Spalili także synagogę. W dniach 20-22 lipca 1944 r. wymordowano w Lutowiskach polskie rodziny. Lutowiska znalazły się ponownie w Polsce w 1951 r. w ramach korekty granic. Po tym wydarzenie do Lutowisk została przesiedlona ludność z z Sokalszczyzny i Hrubieszowszczyzny.
W Lutowiskach powstało i funkcjonuje pierwsze w Bieszczadach Ekomuzeum „Trzy Kultury”. Na jego obszarze możemy zwiedzić wiele ciekawych historycznie i przyrodniczo miejsc. Murowany kościół pw. św. Stanisława Biskupa, kirkut (na którym zachowało się ok. 500 macew), stary cmentarz przycerkiewny (gdzie ustawiono makietę dawnej cerkwi z 1898 r.).
O atrakcyjności turystycznej tych terenów świadczy również ciekawe wydarzenie, do jakiego doszło w 2000 r. Grupa obywateli Ukrainy – byłych mieszkańców Lutowisk, przesiedlona do ZSRR w latach pięćdziesiątych, wskazała na dawnym wzgórzu cerkiewnym w Lutowiskach miejsce ukrycia dzwonów z tutejszej cerkwi. Wykopano dwa dobrze zachowane dzwony, jeden o wadze 500 kg, drugi -100 kg.
Doskonały mikroklimat gminy Lutowiska stwarza dogodne warunki wypoczynku oraz umożliwia uprawianie różnych form turystyki. Zimą, ciesząc się białym szaleństwem, można kibicować wyścigom psich zaprzęgów, rajdom narciarskim organizowanym już cyklicznie, a leniwi mogą skorzystać z przejażdżki saniami.
W gospodarstwie agroturystycznym „Rusinowa Polana” w Dwerniczku. Wyciąg talerzykowy, długość 400 m, różnica poziomów 67 m. W gospodarstwie można wypożyczyć sprzęt narciarski oraz snowboardowy oraz skorzystać z pomocy instruktora PZN (zarówno w jeździe na nartach, jak na snowboardzie, dla początkujący oraz zaawansowanych). Stok jest oświetlony. Informacje na stronie www.rusinowa.pl, tel. 13 461 08 48, 603 619 591.

Atrakcje turystyczne:

Walory turystyczne Gminy podnoszą występujące tu zabytki:
• kościół murowany w stylu neogotyckim wybudowany w latach 1911-1914 mieszczący się w Lutowiskach
• cerkwie w miejscowościach Smolnik, Chmiel, Dwernik,
• ruiny cerkwi w miejscowościach: Krywe, Berehy Górne, Hulskie,
• zabytkowe cmentarze w miejscowościach: Lutowiska, Smolnik, Caryńskie, Hulskie, Dźwiniacz Górny, Beniowa, Bukowiec, Sianki, Wołosate,
• kirkut żydowski w Lutowiskach.
-drewniana willa sprzed I wojny światowej

Kirkut w Lutowiskach
Założony w II pół. XVIII w. jest drugim co do wielkości po Lesku cmentarzem w tej okolicy.
Choć młodszy od leskiego, jest niemniej interesujący. Zachowało się na nim ponad 1000 nagrobków, z których najstarszy nosi datę 5 X 1796 r., a najmłodszy 29 II 1940 r. Materiałem większości macew jest miejscowy piaskowiec fliszowy. Jest on dość nietrwały. Wiele płyt uległo już częściowemu lub całkowitemu zniszczeniu, stan innych nie jest najlepszy. Nagrobki, często bardzo ozdobne, są oryginalnymi wytworami żydowskiej sztuki ludowej. Płaskorzeźby na macewach przedstawiają najczęściej:
- jelenie i lwy (na nagrobkach męskich),
- gołębie (na nagrobkach kobiecych),
- świeczniki (na nagrobkach kobiecych, związane są z odmawianym przez panią domu błogosławieństwem nad świecami na rozpoczęcie szabatu)
- korony (na nagrobkach męskich, wyrażają ogólną pochwałę – „korona dobrego imienia”)
- dzbanki (na nagrobkach męskich potomków pokolenia Lewiego, czyli lewitów, którzy obmywają ręce kapłanom przed błogosławieństwem podczas nabożeństw)
- dłonie w geście błogosławieństwa (na nagrobkach męskich potomków Aarona, czyli kapłanów).

„W ramach projektu powstało Centrum Informacji Astronomicznej w Stuposianach oraz dwie platformy widokowe służące do obserwacji nieba”. Do dyspozycji są teleskopy do obserwacji dziennej i nocnej. Obserwacje są bezpłatne”. Gmina Lutowiska w Bieszczadach należy do miejsc, gdzie występuje niewielkie zanieczyszczenie sztucznym światłem.
To co najciekawsze w nocy to gwieździste niebo. W Parku Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”, możemy bez teleskopu zobaczyć nawet gwiazdy o jasności 7.4 magnitudy. To znaczy, że każdej bezchmurnej nocy, gdy na niebie nie świeci Księżyc, zobaczycie aż ponad 7000 gwiazd. (Dla porównania, w terenach wiejskich, gdzie jest tylko kilka lamp ulicznych, zobaczycie jedynie 2500 gwiazd.) Kiedy nad głową migocze 7000 gwiazd jest to całkiem inny, niezapomniany widok na nocne niebo.

Obrazek: Lutowiska – dawny budynek WOP (02)” autorstwa GringoPLPraca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

wyślij do:
  • Facebook
  • Blip
  • Blogger.com
  • co-robie
  • Diigo
  • Flaker
  • Forumowisko
  • Gadu-Gadu Live
  • Grono.net
  • Gwar
  • Kciuk.pl
  • PDF
  • Ping.fm
  • Posterous
  • Spis
  • Twitter
  • Wykop
  • Śledzik
  • Linkologia
  • Pinger
  • StumbleUpon
  • Sfora

Podobne atrykuły:

  1. Lutowiska, szlaki turystyczne w sercu Bieszczad.
  2. Bieszczady, Ścieżka przyrodnicza – W krainie myszołowa, Park Krajobrazowy Doliny Sanu.
  3. Bieszczady, Bukowe Berdo, zachwycające zwłaszcza jesienią.
  4. Bieszczady. Połonina Wetlińska – jedna z najpiękniejszych tras w Bieszczadach.
  5. „Góry Słonne”, Bieszczady, szlaki rowerowe, oraz dla survivalowców.

agro.travel.pl w sieci