Radruż – Cerkiew pw. św. Paraskiewy znalazła się na prestiżowej, międzynarodowej liście World Monuments Fund (WMF).

Cerkiew w RadrużuRadruż położony jest przy granicy z Ukrainą, na krawędzi dwóch krain geograficznych – Roztocza (Roztocze Wschodnie, zwane też Rawskim) i Kotliny Sandomierskiej (Płaskowyż Tarnogrodzki). W części roztoczańskiej charakterystycznym elementem krajobrazu są wąwozy, niektóre z potokami i źródłami mineralnymi.Radruż jako osada istniał już w 1444 roku. Wioskę lokowano na prawie wołoskim. Kolejne wzmianki mówią nam, że była tu parafia i cerkiew ruska. Wieś, nękana przez wieki licznymi najazdami tatarskimi, kozackimi, szwedzkimi, siedmiogrodzkimi, została sprzedana po I rozbiorze Polski prywatnym właścicielom. Drewniana cerkiew wniesiona w końcu XVI wieku. Cerkiew ta należy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiektów drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Zbudowana została z drewna jodłowego i dębowego. W niespokojnych czasach XVII wieku cerkiew − oprócz funkcji religijnych − odgrywała rolę warowni, w której mogli się schronić mieszkańcy podczas najazdów tatarskich. Świątynia o późnogotyckich cechach ma typowy, trójdzielny układ: babiniec, nawa i prezbiterium zbudowane na jednej osi. Charakterystyczny, niespotykany na Roztoczu dach namiotowy zwieńczony jest czworoboczną kopułą zrębową z gontową „latarnią” i potężnym wykutym z żelaza krzyżem jerozolimskim. Nakrywa prezbiterium. Pozostałe części przykryto dachem dwuspadowym z drewnianych gontów. Wsparte na drewnianych słupach „soboty” są popularne w cerkwiach i kościółkach karpackich. Jedyne zachowane soboty na Roztoczu możemy zobaczyć tylko tutaj. Przed soborem watykańskim msze odprawiano tylko do godziny 11. Żeby zdążyć na „sumę”, pielgrzymi, którzy mieszkali bardzo daleko, przychodzili już w sobotę. Tu pod tymi podcieniami, na zewnątrz cerkwi czy kościoła nocowali. Była wtedy okazja żeby pogadać i wymienić wiadomości. Te soboty spełniały wtedy taką rolę. Soboty, oprócz tego że dawały pielgrzymom schronienie, miały też znaczenie praktyczne: osłaniały podwaliny i podtrzymywały zrąb cerkwi. Obok stoi wolnostojąca drewniana dzwonnica z XVI-XVIII stulecia. Na północnej ścianie sanktuarium znajduje się obraz z przedstawieniem trzech Ojców Kościoła. Jedyną dekoracją wnętrza jest dziś górna część ikonostasu. Dolne rzędy ikonostasu przechowywane są w składnicy ikon w Łańcucie. Na ścianie ikonostasowej oraz w prezbiterium zachowała się polichromia malowana wprost na drewnie w 1648, prawdopodobnie przez malarzy potylickich.
Za prezbiterium cerkwi znajduje się wapienna płyta nagrobna, pochodząca z 1682 roku, z inskrypcją staro-cerkiewno-słowiańską o treści: Tu złożono ciało [...] Katarzyny Eliaszowej Dubniewiczowej wójtowej radruskiej, która rozstawszy się z życiem roku 1682 miesiąca marca dnia 20 przeżywszy wszystkiego lat 24 i miesięcy 4 do Pana odeszła. Amen. Warti w tym miejscu przytoczyć historię o brance tatarskiej, która zapisana jest w miejscowych źródłach cerkiewnych pod charakterystycznym tytułem: „Krótka historya o Kobicie z więzienia Tatarów przybyłej”. Relacja ta uzupełniona o miejscową tradycję mówi o napadzie Tatarów na wieś w 1672 roku, oblężeniu cerkwi i porwaniu w niewolę znanej z imienia i nazwiska radrużanki. Była to Maria Dubniewiczowa, wójtowa radrużańska, słynąca z nieprzeciętnej urody. Dalsze koleje losu zaprowadziły Dubniewiczową przez Kamieniec Podolski do samego Konstantynopola (ob. Stambuł), stolicy imperium osmańskiego. Tutaj została sprzedana na targu niewolników. W niewoli przebywała przez 27 lat. Po tym okresie, dokładnie w 1699 roku, zdołała szczęśliwie powrócić do swej rodzinnej wsi i według lokalnej tradycji za przywiezione skarby odnowiła zaniedbaną cerkiew. W międzyczasie jej mąż wstąpił ponownie w związek małżeński, ale jego młoda żona Katarzyna zmarła w 1682 roku, przed powrotem tatarskiej branki. Płyta nagrobna owej kobiety, położona przy cerkwi, jest obecnie jednym z najcenniejszych zabytków plastyki nagrobnej z czasów Jana III Sobieskiego, zachowanych okolicach Lubaczowa.

Cerkiew w roku 2012 znalazła się na liście World Monuments Watch jako jeden ze stu cennych zabytków na świecie zagrożonych zniszczeniem.

Cerkiew jest do dyspozycji turystów siedem dni w tygodniu. Przewodnik oddaje się do dyspozycji turystów przez cały dzień, lecz najlepiej by zwiedzanie mieściło się w godzinach: od 10:00 do 19:00 (godzina zamknięcia zależy od pory roku, czy jest jasno). Turystów prosimy o rozważne dobieranie terminów zwiedzania, zazwyczaj w święta cerkiew jest nieczynna, w niektórych przypadkach można uprzednio telefonicznie się zorientować, telefon do Pani Przewodnik: 606 357 108. Można też na miejscu znaleźć Panią Przewodnik, pierwszy dom przy przystanku, przy wjeździe do wioski. Najlepiej, by zwiedzanie odbywało się w kilkuosobowych grupach. Koszt biletów: Normalny 5 zł – Ulgowy 2 zł.

Obrazek: Radruż2” autorstwa Lotek70Praca własna. Licencja CC0 na podstawie Wikimedia Commons

wyślij do:
  • Facebook
  • Blip
  • Blogger.com
  • co-robie
  • Diigo
  • Flaker
  • Forumowisko
  • Gadu-Gadu Live
  • Grono.net
  • Gwar
  • Kciuk.pl
  • PDF
  • Ping.fm
  • Posterous
  • Spis
  • Twitter
  • Wykop
  • Śledzik
  • Linkologia
  • Pinger
  • StumbleUpon
  • Sfora

Podobne atrykuły:

  1. Bodaki – cerkiew prawosławna p.w. św. Dymitra.
  2. Cerkiew św. Paraskewy w Daliowej.
  3. Cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła – Łosie.
  4. Drewniana cerkiew unicka św. Mikołaja, Hrebenne.
  5. Cerkiew św. Łukasza Apostoła w Kunkowej.

agro.travel.pl w sieci